En Şanslı Sayı: Gianni Rodari’nin Matematiksel Hikayesi

Kütüphanemin raflarında bazen küçücük bir kitap, devasa bir felsefi tartışmanın kapısını aralar. Bugün o kapıyı, çocuk edebiyatının dâhisi, Hans Christian Andersen Ödüllü Gianni Rodari’nin “En Şanslı Sayı” eseriyle aralıyoruz. Bir çocuk kitabı incelemesinden ziyade; rakamların dünyasına yapılan bir “insanlık” yolculuğuna davet ediyorum sizleri.

​Matematiğin Soğuk Yüzünden Hikâyenin Sıcaklığına

​Hepimiz sayıları sadece hesap makinelerinde, market fişlerinde veya sınav kâğıtlarında birer araç olarak görmeye alışığız. Oysa Rodari, o kendine has “fantastik kurgusu” ile sayıları birer “karakter” olarak bizlerle tanıştırıyor. Kitabın kapağındaki o şaşkın Sekiz karakterine dikkatli baktığımızda onun sadece bir miktar belirtmediğini, bir telaşı, bir var olma çabasını temsil ettiğini görebiliyoruz.

​Rodari, sayıları sadece çocuklara öğretmekle yetinmiyor; onlara birer kişilik, birer “kimlik” kazandırıyor. Bir rakamı kibirli, sıfırı ise sessiz bir bilge gibi kurguluyor Rodari.

​

Kitabın Konusu

​”En Şanslı Sayı”, rakamların sadece matematik defterlerinde yaşayan cansız semboller olmadığını, her birinin kendine has bir karakteri, hırsı ve dünyası olduğunu anlatır. Hikâye, sayıların hangisinin “en önemli” veya “en şanslı” olduğuna dair girdikleri tatlı ama düşündürücü rekabet etrafında şekillenir. Kitabın kapak görselinde gördüğümüz “Sekiz” gibi her rakam, kendi biçimsel yapısına ve sayısal değerine göre bir kişilik kazanır. Rodari, bu kaotik ve bir o kadar eğlenceli sayı karnavalında, rakamları birbirleriyle konuşturarak onları alışılagelmiş kalıpların dışına çıkarmayı başarır.

​Kitabın kalbinde yatan temel düşünce; bireysel değerin, sadece niceliksel büyüklükle veya başkalarının belirlediği hiyerarşik sıralamayla ölçülemeyeceğidir. En Şanslı Sayı kitabının kurgusuna göre; her varlık ve her sayı, kendi özgün yapısı içinde biriciktir ve bütünü tamamlayan vazgeçilmez bir parçadır. “En şanslı” veya “en büyük” olma yarışı yerine; bir arada olmanın, dayanışmanın ve her karakterin sunduğu farklı perspektifin kıymetini vurgular. Kısacası kitap, çocuklara ve yetişkinlere hayatın sadece bir kıyaslama sanatı olmadığını, her birimizin kendi hikâyemizde “en değerli” olduğumuzu anlatır.

Didaktik Duvarları Yıkmak

​Bir yazar ve eğitimci olarak en hassas olduğum noktalardan biri, çocuk edebiyatında parmak sallayan o öğretici dildir. Rodari’nin eserlerinde bunu asla göremezsiniz. O, çocuğu bir “öğrenci” olarak değil, bir “düş yolcusu” olarak görür. En Şanslı Sayı kitabında

“Gelin size sayıları sevdireyim,” demez Rodari;

“Gelin sayıların dünyasındaki bu absürt komediye ortak olun,” der.

​Kitabı incelerken fark edeceksiniz ki; sayıların arasındaki o tatlı rekabet, aslında bizim toplumsal rollerimize, “en iyisi olma” hırsımıza tutulmuş ince bir aynadır. Rakamlar arasındaki bu hiyerarşi kavgası, çocuklara fark ettirmeden bir adalet ve eşitlik sorgulaması yapma imkanı bakımından oldukça kıymetli.

​Bu eseri sadece bir “okul öncesi veya ilkokul” materyali olarak görmek, Rodari’nin dehasına haksızlık olur diye düşünüyorum. Bu kitap:

• ​Kavramsal Düşünceyi Tetikler: Soyut rakamları somut duygularla eşleştirir.

• ​Mizahın Gücü: Absürt durumlar üzerinden zekice bir mizah inşa eder.

• ​Felsefi Altyapı: “Değer” kavramının göreceliğini, en büyük sayının her zaman en güçlü olup olmadığını sorgulatır.

​Eğer siz de benim gibi, edebiyatın her yaştan insan için bir oyun alanı olduğuna inanıyorsanız, Rodari’nin bu sayı şenliğini kaçırmayın. Sayılarla aranız iyi olmasa bile, bu hikâyeden sonra bir rakama baktığınızda artık sadece bir sembol değil, bir hikâye görebilirsiniz.

​Sizin çocukluğunuzdaki en sevdiğiniz, kendinizi en yakın hissettiğiniz sayı hangisiydi? Yorumlarda buluşalım.

​Kitabın Adı: En Şanslı Sayı

Yazar: Gianni Rodari

Sayfa Sayısı: 32

Yayınevi: Fom Kitap